Vé xem pháo hoa

Phòng Tháp Mẫm - Bình Định

đăng 21:19 12-08-2010 bởi Đỗ Thế Hiền
     Nằm cách Đà Nẵng 300km về hướng Nam, Bình Định ngày nay còn khá nhiều di tích Chăm, tiêu biểu là hệ thống đền tháp đồ sộ được xây dựng liên tục trong thời gian từ thế kỉ XI đến XV khi trung tâm chính trị của Champa đặt tại đây. Trong đợt khai quật năm 1934 và 1935 tại gò đồi Tháp Mẫm - Bình Định, J.Y Clayes đã phát hiện được rất nhiều hiện vật đẹp như rồng, voi-sư tử, chim thần Garuda, tượng và phù điêu các nam thần, nữ thần, vũ nữ...tiêu biểu cho Phong cách Tháp Mẫm. Hiện tại phòng Tháp Mẫm – Bình Định trưng bày 67 hiện vật, niên đại từ thế kỉ XII – XV. 

1. Thần Brahma.

Niên đại : thế kỉ XIII - XV 
Chất liệu : đá sa thạch
Kí hiệu : [19.8]
Xuất xứ: Tháp Mẫm
    
 
Brahma là thần sáng tạo, một trong ba vị thần quan trọng nhất của Ấn Độ giáo. Đôi khi  Brahma còn được xem là thần của sự thông thái. Có nhiều giai thoại thú vị về sự ra đời của Brahma. Theo Puranas, Brahma được sinh ra từ một đoá hoa sen mọc từ rốn của thần Vishnu vào buổi bình minh của vũ trụ. Một giai thoại khác lại cho rằng Brahma sinh ra từ một quả trứng vàng có tên là Hiranyagarbha. Khi quả trứng tách ra làm hai nửa, Brahma sinh ra và các phần còn lại của quả trứng ngay lập tức hoá thành núi non, sông ngoài vạn vật, mọi sự sống trong vũ trụ bắt đầu từ đó.

      Nghệ thuật truyền thống thể hiện Brahma ở dạng phù điêu với bốn đầu, bốn tay cầm bốn vật tượng trưng. Mỗi cái đầu của thần được xem như tượng trưng cho một pho kinh Veda. Vật cưỡi của thần là chú ngỗng Hamsa. Mặc dù là một trong ba vị thần tối cao, ở Ấn Độ Brahma ít được thờ cúng hơn so với hai vị thần còn lại là Vishnu và Shiva.
 

2. Gajasimha.


Niên đại: Thế kỉ XIII
Chất liệu : đá sa thạch
Kí hiệu : [38.7]
Xuất xứ: Tháp Mẫm

    
 Gajasimha, hay còn gọi là voi-sư tử, là con vật thần thoại Ấn Độ. Thông thường, đầu voi tượng trưng cho sự thông thái của các thần và mình sư tử thể hiện uy quyền của các vua. Tác phẩm thể hiện Gajasimha kích thước to lớn, trong tư thế đứng, cổ đeo lục lạc, vòi vươn lên cao vừa trang nghiêm vừa ngộ nghĩnh.

3. Thần Siva.

Niên đại : thế kỉ XIII - XIV
Chất liệu : đá sa thạch
Kí hiệu : [3.17]
Xuất xứ: Tháp Mẫm


  Trong số các vị thần Ấn Độ giáo, Shiva là vị thần phức tạp nhất, và đồng thời có nhiều quyền năng nhất. Thông thường người ta biết đến Shiva như là vị thần huỷ diệt, đồng thời cũng là thần sáng tạo. Ngoài ra, theo thần thoại Ấn Độ, Shiva còn là vị thần của những vũ điệu ( dõng chúa ), thần sơn cước, thần chết. Shiva được thờ cúng rộng rãi duới hình dạng một linga.

     Trong nghệ thuật điêu khắc Chăm, tượng và phù điêu Shiva chiếm số lượng tương đối lớn, được thể hiện ở nhiều phong cách nghệ thuật, nhiều tư thế khác nhau. Trong tập tục của người Chăm xưa, các vị vua  có công trạng sau chết thường được phong thần , và thờ thần Shiva cũng chính là thờ vua. Các vua Chăm  tự nhận mình là các hoá thân của thần Siva, được tái sinh trên cõi đời này để cứu giúp thần dân của họ vì vậy các vua thường kết hợp tên mình với tên gọi của thần Siva.

     Tác phẩm kí hiệu [3.17] thể hiện Siva trong tư thế ngồi xếp bằng, trên mình có sợi dây rắn Naga quấn qua vai. Mặc dù phần đầu, hai cánh tay phụ, một phần tay phải trước và những vật cầm tay đã bị gãy vỡ, tác phẩm vẫn còn rõ những chi tiết chạm trổ cầu kỳ, tinh xảo thể hiện qua các đồ trang sức trên cổ, tay và trang phục. Tác phẩm mang phong cách Tháp Mẫm, tuy nhiên motif chuỗi ngọc trai gợi nhắc đến phong cách Mỹ Sơn A1, một ví dụ điển hình cho khuynh hướng kế thừa những chi tiết của các phong cách nghệ thuật đi trước của các tác phẩm điêu khắc Chăm.

4. Thủy quái Makara.

Niên đại : thế kỉ XIII
Chất liệu : đá sa thạch
Kí hiệu : [42.49]
Xuất xứ: Tháp Mẫm

    
Tác phẩm là một tượng tròn, ở tư thế nằm, được cách điệu với sự pha trộn nhiều chi tiết của nhiều con vật khác nhau, hai chân trước cùng đầu vươn cao, lòng bàn chân mở ra phía trước tạo nên tư thế vừa ngộ nghĩnh vừa hung dữ.

     Theo thần thoại Ấn Độ, thủy quái Makara là vật cưỡi của thần đại dương Varuna. Trong điêu khắc Chăm, Makara còn được gọi là rồng, thường hay được thể hiện thành một cặp đôi đối xứng nhau, đặt ở lối vào các ngôi đền,  giữ  gìn sự yên tĩnh, tôn nghiêm cho nơi thờ cúng, trú ngụ của các vị thần linh.

5. Rồng.

Niên đại : thế kỉ XIII
Chất liệu : đá sa thạch
Kí hiệu : [42.48]
Xuất xứ: Tháp Mẫm


     Rồng được thể hiện ở dạng tượng tròn, tư thế nằm, hai chân trước đặt hướng về trước,  hai chân sau đưa ngược lên về sau tạo nên dáng vẻ rất ngộ nghĩnh. Chiếc vòng lục lạc đeo ở cổ khắc họa thêm nét sinh động, vui tươi. Đầu rồng có vẻ chưa tương xứng với toàn bộ bố cục tác phẩm. Các chi tiết tinh xảo trên mình, đầu và đuôi rồng là sự kết hợp của nhiều con vật khác nhau. Toàn bộ tác phẩm thể hiện sự khéo léo, óc sáng tạo và tính hài hước của các nghệ sĩ Chăm.

     Thông thường, rồng được thể hiện thành một cặp đôi, đặt song song trước lối ra vào của tháp Chăm. Hiện vật còn lại cùng cặp với hiện vật này đang được trưng bày tại bảo tàng Guimet ở Paris. 

6. Chim thần Garuda.

Niên đại: thế kỉ XIII 
Chất liệu: đá sa thạch
Kí hiệu: [41.29]
Xuất xứ: Bình Định


     Garuda có mình người, mỏ và cánh của chim nhưng đầu và chân lại giống sư tử. Chim đứng xòe cánh, tay phải cầm một con rắn  hai đầu, miệng ngậm đuôi rắn, chân phải đạp lên một đầu rắn khác.

     Garuda là vật cưỡi của thần Vishnu và nữ thần Laksmi.  Thần thoại Ấn giáo cho rằng Garuada và Naga luôn bất hoà với nhau và mối bất hoà này bắt nguồn từ việc mẹ của Garuada bị mẹ của loài rắn phỉ nhục. Các nghệ sĩ Chăm đã dành nhiều tác phẩm thể hiện chim thần Garuda ở dạng phù điêu hoặc tượng tròn.  

7. Đài thờ.

Niên đại : thế kỉ XII
Chất liệu : đá sa thạch
Kí hiệu : [ 22.56]
Xuất xứ: Bình Định)

     Đài thờ là một thớt tròn, xung quanh được trang trí với 23 bầu vú phụ nữ đầy đặn, căng tròn, đường kính mỗi bầu là 11cm. Phía trên và dưới của vòng tròn vú là các đường xoắn chập hai đầu dây rất tỉ mỉ, theo phương thẳng đứng. Đây là những kiểu thức trang trí rất phổ biến trong điêu khắc Chăm vào thế kỉ XII – XIV.

     Đài thờ xứng đáng là một kiệt tác của điêu khắc Chăm, thể hiện ảnh hưởng của tín ngưỡng phồn thực và xã hội mẫu hệ.

Các bộ sưu tập

  • ĐÁ - Đài thờ Đài thờ Trà Kiệu- Số đăng ký: 22.2- Chất liệu: Sa thạch- Nguồn gốc: Trà Kiệu – Quảng Nam    - Niên đại: Thế kỷ VII - VIII- Kích thước:191cm x 191 ...
    Được đăng 00:48 15-06-2011 bởi Đỗ Thế Hiền
  • ĐÁ - Tượng thần Tượng Shiva 3.3- Số đăng ký: 3.3- Chất liệu: Sa thạch - Nguồn gốc: Mỹ Sơn – Quảng Nam - Niên đại: TK VII - VIII - Kích thước:182 cm x 59 ...
    Được đăng 00:48 15-06-2011 bởi Đỗ Thế Hiền
  • ĐÁ - Vật linh Từ ngữ "vật linh" được dùng để chỉ các các tượng thần mang hình dáng động vật hoặc hình dáng một vật thể do con người sáng tạo ra. Như ...
    Được đăng 00:48 15-06-2011 bởi Đỗ Thế Hiền
  • Đất nung - Tượng đất nung 18.3 Laksmi    Laksmi là nữ thần của may mắn và hạnh phúc. Bà là nửa kia của thần Visnu, vị thần của sinh trưởng và bảo tồn.  Visnu có ...
    Được đăng 00:48 15-06-2011 bởi Đỗ Thế Hiền
  • Chất liệu: đồng - Tượng Bồ tát Tara Tượng Bồ tát TaraSố đăng ký : 535 KL 103Niên đại : Cuối thế kỷ 9 đầu thế kỷ 10 Xuất xứ : Đồng Dương- Quảng NamKích thước : 114 cm ...
    Được đăng 00:48 15-06-2011 bởi Đỗ Thế Hiền
Hiển thị bài đăng 1 - 5trong tổng số 6. Xem nội dung khác »

Comments