Giới thiệu bộ sưu tập

đăng 00:59, 13 thg 8, 2010 bởi Đỗ Thế Hiền
Hiện vật của Bảo tàng Điêu khắc Chăm bao gồm các bộ sưu tập hiện vật chất liệu đá sa thạch, đất nung, đồng và một số chất liệu khác. Ngoài ra còn có các bộ sưu tập phim, ảnh, tư liệu trên giấy và đĩa CD, DVD.

Hiện vật điêu khắc chất liệu đá chiếm số lượng lớn nhất và quan trọng nhất trong  các sưu tập của Bảo tàng Điêu khắc Chăm. Các hiện vật này bao gồm các đài thờ, các bộ phận kiến trúc hoặc chi tiết trang trí của các tháp Chăm, các tượng thần, vật linh của người Chăm cổ.

Tên gọi các hiện vật căn cứ theo hình dáng và chức năng, ví dụ đài thờ, phù điêu, tượng thần, trụ cửa ... tiếp theo là một chi tiết về địa danh tìm thấy hiện vật  hoặc tên vị thần. Việc xác định tên vị thần dựa vào các đặc trưng của vị thần miêu tả trong thần thoại Ấn Độ như hình dạng, vật cưỡi của thần hoặc các vật dụng vị thần cầm trên tay hoặc đeo trên người. 

 Có nhiều cách sắp xếp, phân loại đối với các hiện vật điêu khắc Chăm. Trước hết là phân loại theo nguồn gốc địa điểm nơi hiện vật được tìm thấy. Cách phân loại theo hình thức của tác phẩm phân chia hiện vật thành loại tượng tròn, loại phù điêu và các chi tiết kiến trúc (như chóp tháp, trụ cửa, góc tháp). Hai cách phân loại này tương đối rõ ràng, ít gây tranh luận.

Cách xác định niên đại hiện nay đối với các hiện vật điêu khắc Chăm chủ yếu dựa vào mối liên hệ giữa hiện vật và một công trình kiến trúc nào đó mà nhờ qua văn bia người ta có thể xác định thời gian xây dựng. Tuy nhiên có khá nhiều hiện vật được phát hiện rải rác và việc xác định niên đại cũng chỉ là sự đoán định tương đối của những nhà khảo cổ và chưa thể kiểm chứng.

Một số nhà nghiên cứu về nghệ thuật đã khảo sát nhận thấy sự giống nhau về phong cách nghệ thuật trên các hiện vật (thể hiện ở hoa văn trang trí, ở kiểu dáng búi tóc, ở kiểu dáng y phục ...) và đã quy những hiện vật ấy vào các  phong cách nghệ thuật khác nhau; đồng thời phối hợp yếu tố niên đại và so sánh, đối chiếu với các tác phẩm điêu khắc ở các quốc gia lân cận để xác định trình tự thời gian cho các phong cách. Người ta thường lấy địa danh nơi tìm thấy một tác phẩm có thể cho là tiêu biểu cho một phong cách nào đó để gọi tên phong cách nghệ thuật cho cả nhóm tác phẩm tương đồng. Ví dụ tên gọi “phong cách Mỹ Sơn E1” dùng để chỉ phong cách nghệ thuật có nhiều nét tương đồng với các điêu khắc tìm thấy tại tháp Mỹ Sơn E1, hay “phong cách Đồng Dương” để chỉ phong cách nghệ thuật có nhiều nét tương đồng với phong cách của các tác phẩm tìm thấy ở Đồng Dương. Cách xác định này phụ thuộc nhiều vào nhận định của nhà nghiên cứu khi xếp các hiện vật vào các nhóm giống nhau hoặc khác nhau.

Comments